زندگی

زندگي چيست؟هدف داشتن وراه هدف پيمودن است، پس ببايدرفتن،پس ببايد پرواز که نجات همه در پرواز است،مشکل کار فقط آغاز است

HSE مدل سيستم مديريت بهداشت ، ايمني و محيط زيست

هر چند سیستم HSE مجموعه ای از سه عنصر بهداشت ، ایمنی و محیط زیست است اما ارتباط میان عناصر این مجموعه به شکل سیستماتیک و نظام مند می باشد. سیستم مجموعه ای از عناصر و اجزایی است که با یکدیگر در تعامل و ارتباط بوده و هدف سیستم را تامین می کند. باید توجه داشت که در این سیستم خروجی و راندمان کل سیستم بهداشت ، ایمنی و محیط زیست بیش از خروجی و راندمان مجموعه عناصر بهداشت ، ایمنی و محیط زیست می باشد . به علت ارتباط و تاثیر گذاری هر یک از عناصر HSE بر یکدیگر این تغییر موجب هماهنگی فعالیتها و فرایندهای اجرا می شود.
یکی از مزایای تفکر سیستماتیک HSE آن است که اقدامات و فعالیتهای تکراری و اضافی جهت تحقق اهداف هر یک از عناصر E, S, H به شکل منفرد از بین رفته و همه این اجزاء در جهت هدف واحدی که هدف سیستم HSE است ، با یکدیگر یکپارچه می شوند.
عناصر سیستم مدیریت HSE
- رهبری،برنامه ریزی، هماهنگی و بازنگری: این مجموعه به مفهوم رهبری مجموعه HSE و هماهنگی اهداف HSE و بازنگری برنامه HSE به شکل دوره ای می باشد.
- سازمان، وظایف و مسئولیتها و منابع: این مجموعه به مفهوم اجرای سیاستها و دستورالعملهای HSE سازمان است. هر واحدی از سازمان، استراتژیها، اهداف و اقدامات HSE را مستند می نماید.
- مدیریت موارد خطر و اثرات آن: این عنوان بیانگر وظایف مربوط به شناسایی و برآورد ریسک مرتبط با فعالیتها و عملیات و سپس کنترل آنها به منظور اطمینان از حذف یا کاهش ریسکها است و برای دستیابی به این هدف از برآورد و ارزیابی اثرات محیطی و بر آورد و ارزیابی اثرات اجتماعی استفاده می شود.
- استانداردها، رویه ها و کنترل مستندات: عبارت استاندارد به کلیه خط مشی های مدون، دستورالعملها، رویه ها و راهنمای سیستم مدیریت HSE اطلاق می گردد و اطمینان حاصل می شود که کلیه استانداردها در وضعیت به روز شده ای برای پیاده سازی HSE قرار دارند.
- پیاده سازی، نظارت و اقدامات اصلاحی: در این مرحله بر فرایندها و فعالیتهای مدیریت بهداشت و ایمنی و حفاظت از محیط زیست نظارت و در صورت لزوم اقدامات اصلاحی انجام می پذیرد.
- ممیزی: ممیزان به طور روشمند کلیه فعالیتها را به سمت کارایی و کیفیت سیستم مدیریت HSE هدایت می نمایند.
هدف و دامنه کاربرد
خطوط و راهنماي سيستم مديريتHSE توسط انجمن بين المللي توليد کنندگان نفت و گاز تهيه گرديده تا :
- موضوعات مرتبط با سيستم مديريتHSE در يک سند واحد پوشش داده شوند .
- با فعاليت هاي صنعت اکتشاف و توليد در سرتاسر دنيا مرتبط باشد .
- براي انطباق با فعاليت شرکتها و فرهنگهاي مختلفشان به اندازه کافي عمومي باشند .
- قابل کاربرد با نقش پيمانکاران اصلي و فرعي بوده و توسط آنها به رسميت شناخته شود .
- در چارچوب الزامات قانوني عمليات را تسهيل نمايد .
- به طور مناسب ارزيابي فعاليت ها را نسبت به يک استاندارد و استانداردهاي بين المللي تسهيل نمايد .
اين خطوط راهنما عناصر اصلي ضروري براي توسعه ، استقرار و نگهداري يک سيستم مديريت HSE را تشريح مي کند . آنها الزامات عملکردي خاصي را ارائه نمي دهند ولي پيشنهاد شده که شرکتها نسبت به برقراري خط مشي ها و اهداف خود با مد نظر قرار دادن اطلاعاتي در مورد خطرات مهم و اثرات زيست محيطي عملياتشان اقدام نمايند .
اين خطوط راهنما مي تواند به عنوان الگويي براي شرکتهاي عملياتي يا پيمانکاري که در جستجو براي کمک به کسب اطمينان خود و ديگران (مانند قانون گذاران ، همسايگان ، شرکاء ،مشتريان و بيمه ها ) در ارتباط با تطابق با خطمشي هاي بيان شده HSE در قالب يک سيستم مديريت هدفمند هستند ، به کار برده شوند . بعلاوه ، اين خطوط راهنما به منظور پشتيباني و نه لزوما به عنوان پيشنهادي که جايگزين سيستم ها و روشهاي موثر وکارایي موجود شرکت باشد ، به کار گرفته مي شود .

 

ارزيابي ريسك و روشهاي آن

ارزيابي ريسـك فرآيند كلي تخـمين مـيزان ريسـك و تصـميم گيري در خصـوص قابل پذيرش بودن آن میباشد. امروزه بحث اعتبار سازمانها از اهمیت زیادی برخوردار است و تامین منابع مالی و سرمایه هر سازمان در گرو اعتبار آن است . پس از وقوع حادثه (Accident) در سازمان اعتبار آن تا حد زیادی خدشه دار می گردد و با پیاده سازی HSE می توان با حداقل نمودن احتمال وقوع حادثه اعتبار سازمان را حفظ نمود.  بعلاوه توجه روزافزون افکار عمومی در جهان به مساله محیط زیست و حفاظت از آن ایجاب می نماید که حفظ محیط زیست به عنوان یکی از شاخصهای اعتبار و عوامل تعیین کننده حیات موفق سازمان مورد ملاحظه قرار گیرد.
- با پیاده سازی HSE می توان بهداشت و ایمنی پرسنل سازمان را تامین نمود و نیروی انسانی سازمان را که مهمترین منابع آن است، حفظ نمود. زیرا حفظ این کارکنان در گرو بهداشت و ایمنی آنها است و با توجه به ایمنی می توان ماشین آلات و تجهیزات سازمان و سایر منابع فیزیکی آن را که دارای ارزش مالی هنگفتی است، حفظ نمود.
پیاده سازی موفق HSE بیانگر مدیریت صحیح سازمان است و این امر به اعتماد کارکنان آن سازمان به مدیریت کمک می کند و کارکنان هر سازمان مشتریان داخلی آن به شمار می آیند. همگام با افزایش اطمینان مشتریان داخلی به مدیریت، اعتماد مشتریان خارجی افزایش می یابد و این به معنای افزایش سهم بازار می باشد.
حتی در کشورهای توسعه یافته هزینه های جبرانی مربوط به تامین بهداشت و ایمنی بسیار بالا است. به عنوان مثال در ایالات متحده، هزینه اقدامات درمانی 10 درصد کل تولید ناخالص ملی آن را تشکیل می دهد. این امر ضرورت برخورداری از نظام پیشگیرانه HSE را آشکار می سازد.
استقرار نظام HSE می تواند سازمان را در دستیابی به تعامل مطلوب با محیط یاری نماید و با اعمال مدیریت یکپارچه بهداشت، ایمنی و محیط زیست می توان به استراتژیها وخط مشی ها و ماموریتهای سازمان در این زمینه دست یافت.
لازم به ذکر است یکی از روشهای افزایش سطح بهره وری در سازمان، توجه به سیستمهای بهداشت، ایمنی و پیاده سازی صحیح این سیستمها در سطح سازمان است. امروزه اتحادیه های کارگری فشارهای زیادی بر کارفرمایان برای تامین سیستمهای ایمنی و بهداشت وارد می آورند.
در مجموع هزینه های مربوط به بهداشت و ایمنی جزو هزینه های پنهان هر سازمان محسوب می‌شود و در واقع هر چند این هزینه ها حاصل ضرب احتمال وقوع حادثه در میزان منابع مالی مورد نظرمی باشد و احتمال وقوع حوادث بزرگ معمولا ناچیز است اما از آنجا که هزینه وقوع این حوادث بسیار زیاد است، موجب بالا رفتن هزینه های ایمنی می گردد.
روشهای ارزیابی ریسک
 در اين قسمت روشهاي متداول ارزيابي ريسك به طور كلي معرفي مي شوند.
روشFMECA 
به طول كامل در MIL-STD-1629 تشريح مي شود و در واقع اگر آناليز بحراني بودن يا CA/Critically Analysis را در كنار FMEA  بكار گيريم، FMECA شكل مي گيرد.

CA يك روش اجرايي،‌به منظور تعيين ارتباط احتمالات خطا با خطا مي باشد. كاربرد CA ، غالباً در نگهداري و تعمير و آناليزهاي پشتيباني لجستيك مي باشد.
روش HAZOP
يك روش كيفي براي شناسايي خطرات مرتبط با فرآيند، انسان و ماشين است. HAZOP به كمك كلمات راهنما، انحرافات مربوط به عملكرد پارامترها را شناسايي و مورد تجزيه وتحليل قرار مي دهد.
اين تكنيك ،‌ شناسايي خطرات را با استفاده از كلمات راهنما،‌ طوفان ذهني شروع مي كند و در پي كشف علل و اثرات خطرات بالقوه است.
در سال 1960 شكل بهبود يافته اي از آناليز " چه خواهد شد – اگر " در صنايع شيميايي پديد آمد كه كاربرد آن در ابتدا شناخت خطرات مرتبط با فرآيندها بود. بعدها نام HAZOP براي آن انتخاب شد. HAZOP در صنايع شيميايي با موفقيت زيادي مواجه شده است.
 تكنيك ATF
آناليز درختي خطا تصويري متشكل از كليه علل منطقي كه مي توانند هر يك به تنهايي يا مجموعاً منجر به يك حادثه نهايي گردد،‌ مي باشد.
مثالهايي از حادثه نهايي (Top Event) مي تواند به شرح زير باشد:
1- جراحت فرد
2- بروز اشكال بحراني در تجهيزات
3- نشت گاز سمي و مواد شيميايي خطرناك
4- توقف در سيستم توليد
آناليز درختي خطا (FTA )  توسط واتسون در سال 1962 و در آزمايشگاه هاي تلفن بل و به درخواست نيروي هوايي امريكا براي مطالعات قابليت اطمينان و ايمني سيستم هاي موشكي بالستيك بين قاره اي طرح ريزي شده است.بعد از آن مهندسين شركت بويينگ از جمله ديود هاسل اين روش را مورد بازنگري و توسعه قرار داد. امروزه اين تكنيك به طور وسيع در آناليز ايمني مخصوصاً در سيستم هاي توليد انرژي هسته اي كاربرد دارد.رويكرد " پيشگيري از خطا " يكي از محورهاي اصلي در ايجاد، استقرار و بكارگيري سيستم هاي مديريتي در سازمانها است.با استقرار سيستم هاي مديريتي (مديريت كيفيت، مديريت محيط زيست،‌ مديريت ايمني و ... ) در سازمانها و برآورده ساختن الزاماتي كه به رويكرد پيشگيري از خطا جامه عمل مي پوشانند، توانمندي لازم براي فراهم آوري اطمينان نسبت به اينكه فرآيندهاي معين شده در سازمان به صورت اثربخش عمل نموده و اهداف سازمان را برآورده مي نمايد،‌ احراز مي گردد