از
نظر ردهبندي مرجانها متعلق به شاخه گزنه سانان (Cnidoria) ميباشند كه خود
به سه رده زير تقسيم ميشود:
الف)
رده گل زيان (Antozoa) شامل مرجانها، شقايقهاي دريايي (sea anemone) و قلمهاي
دريايي (sea pen) است. تمام افراد اين رده كف چسب بوده و شبيه به گل ميباشند.
داراي بازوان (تنتاكول) توخالي بوده و از جانوران كوچك مانند زئوپلانكتونها پس از
بيحس كردن آنان توسط سلولهاي گزنده تغذيه مينمياند (راسته مرجانهاي بادبزني (gorgonian) كه راستهاي از
اين رده محسوب ميشوند، شبيه به برگ بوده و مجموعهاي از هزاران پوليپ ميباشند كه
بصورت كلني زندگي ميكنند. مرجانهاي نرم مجموعهاي از پوليپهاي بدون اسكلت هستند
كه در درون آب بصورت يك انگشت طويل با جريانها و امواج به حركت در ميآيند).
ب)
رده آب سانان (Hyolrozoa) مانند مدوزها (Medusae) كه تماماً دريايي هستند و بصورت كلني زندگي
ميكنند. بعضي داراي سلولهاي گزنده بوده و در صورت تماس با بدن ايجاد خارش و سوزش
مينمايند.
ج)
رده فنجان زيان (Scyphozoa) كه عروسهاي دريايي متعلق به اين گروه ميباشند.
اين موجودات بصورت انفرادي زندگي كرده و گزنده ميباشند.
مرجان ها به دو صورت نرم و سخت ديده مي شوند. مرجان ها به
صورت پوليپ هستند. پوليپها همانند شقايقهاي دريايي جانوراني لولهاي شكل هستند كه دهانشان
در قسمت فوقاني قرار گرفته است و اطراف دهان آنها شاخكهاي حساس متعددي به چشم ميخورد.
به مرجان هاي سخت مرجانهاي سنگي (corals stony (يا
آبسنگ مرجاني(Coral reef) گفته مي شود. آبسنگها در واقع نهشتههاي تودهاي
كربنات كلسيم (آهك) هستند كه عمدتاً توسط مرجانهاي آبسنگساز يا هرماتايپيك (hermatypic) توليد شده و تا
حدي نيز توسط ديگر موجودات از قبيل جلبكهاي آهكي ايجاد ميشوند. مرجانهاي نرم آهك ترشح ننموده و به
نام مرجانهاي غير آهكساز يا آهرماتايپيك (ahermatypic) ناميده ميشوند.
تفاوت بين اين دو گروه در اين است كه در درون بافتهاي بدن مرجان آبسنگساز، نوعي
سلول گياهي كوچك همزيست بنام زئوگزانتلا (zooxznthelae) وجود دارد. جلبك با استفاده از دي
اكسيد كربن ـ ناشي از متابوليسم جانور ـ در فتوسنتز به توليد كربنات كلسيم ياري ميرساند.
برخي محققين بر اين باورند كه جلبك همزيست با مرجان بيش از تأمين غذا براي پليپ در
ساختن اسكلت آهكي ايفاي نقش ميكند.
همه
انواع مرجانهايي كه توانايي ساختن صخرههاي مرجاني را دارند بصورت كلني زندگي ميكنند.
اين كلنيها شامل تعداد
بيشماري پليپ است كه تحت يك لايه بافت زنده دور هم جمع شده توسط يك اسكلت خارجي
ساخته شده از كربنات كلسيم، حمايت ميشود. اين اسكلت معماري پيچيدهاي دارد و
هرگونه مرجان نيز ساختمان مختص خود را دارد. اين كلنيها ميتواند چندين متر عرض و
چندين تن وزن داشته باشد. صخرههاي مرجاني بعد از جنگلهاي مناطق حاره دومين بيوم
غني جهان هستند. مساحت صخرههاي مرجاني 17/0 درصد تمام اقاليم دريايي را شامل ميشود.
كه در بخش استوايي (گرمسيري) زمين وجود دارد. علاوه بر گونههاي مختلف مرجان و
جوامع زيستي وابسته به صخرههاي مرجاني، اين اكوسيستمها تعداد بسيار زيادي از
آبزيان آبهاي آزاد را نيز حمايت ميكنند.
اين
آبزيان كه تقريباً 65% تمام ماهيهاي اقيانوسي را در بر ميگيرند، در بخشي از چرخه
زندگي خود به صخرههاي مرجاني وابستهاند.
