|
خود را مجبور به پیشرفت کنید ژاپنی ها عاشق ماهی تازه هستند. اما آب های اطراف ژاپن سالهاست که ماهی
تازه ندارد. بنابر این برای غذا رساندن به جمعیت ژاپن، قایق های ماهی گیری
بزرگتر شدند و مسافت های دورتری را پیمودند. ماهیگیران هر چه مسافت طولانی تری
را طی می کردند به همان میزان آوردن ماهی تازه بیشتر طول می کشید. |
کلید واژه: سنجش آسیب پذیری، محدوده ساحلی، تحلیل چند معیاره مکانمند، SMCE .
1- مقدمه
کشور ايران همانند بسياري از كشورهاي ديگر با تخريب كمي و كيفي سواحل مواجه است که اين تخريب داراي آثار سوء زيست محيطي، اجتماعي و اقتصادي بوده و در صورت استمرار، محيط زيست انسان را در پهنه‌هاي ساحلي در‌آينده نزديك با مشكلات عديده‌اي مواجه خواهد ساخت[1]. هدف از این تحقیق شناسایی مناطق آسیب پذیری اکولوژیک، جهت پیشگیری از کاهش و تخریب این منابع در سواحل میباشد.
2- روش بررسی
در این تحقیق با استفاده از تکنیک دلفی، روش تحلیل سلسله مراتبی AHP[1] ، ارزیابی چند معیاره فضایی و نرم افزار GIS[2] اقدام به شناسایی مناطق آسیب پذیر اکولوژیک گردید.
محدوده مورد مطالعه در این تحقیق سواحل استان هرمزگان یکی از استانهای جنوبی ایران با 2238 کیلومتر طول خط ساحلی شمالی خلیج فارس است.
در ارزيابي هر موضوعي ما نياز به معيار اندازهگيري ، يا شاخص داريم انتخاب شاخصهاي مناسب به ما امکان ميدهد که مقايسه درستي بين گزينهها به عمل آوريم [3].
برای انتخاب معیارها و زیر معیارها برای سنجش آسیب پذیری روشهای مختلفی وجود دارد که در این تحقیق از روش دلفی که يک نظر خواهي تخصصي براي پيش بيني آينده است که بر اساس آن ميتوان نتايج مختلف را استخراج کرد استفاده شده است. اين روش ضمن سادگي، از اطمينان بالايي نيز برخوردار است [2].
بعد از مشخص شدن معیارها و زیر معیارها برای هر کدام از پارامترها بانک اطلاعاتی آن تهیه شد.
برای وزن دهی به پارامترها و مشخص نمودن اولویت آنها از روش تحلیل سلسله مراتبی که یکی از روشهای فازی است و نرم افزار[3]EC استفاده گردید و اواویت هرکدام از معیارها مشخص شد. در نهایت با نرم افزار Arc GIS و با اعمال وزن به لایههای اطلاعاتی تهیه شده پهنههای با آسیب پذیری بالا شناسایی شد.
3- معیارهای نهایی شده برای سنجش آسیب پذیری اکولوژیک منطقه ساحلی استان هرمزگان
معیارهای اکولوژیک نهایی شامل: 5 معیار اصلی ،12 معیار فرعی درجه 1 و 20 معیار فرعی درجه 2 میباشد. (جدول 1) این معیارها را نشان میدهد.
جدول 1) معیارهای اکولوژیک نهایی برای برآورد توان اکولوژیک منطقه ساحلی استان هرمزگان
|
رديف |
معيار اصلي |
زير معيار فرعي 1 |
زير معيار فرعي 2 |
|
1 |
زيستگاههاي حساس ساحلي |
مانگرو |
|
|
جلبکهاي دريايي |
|
||
|
2 |
عوارض و ناهمواريهاي ساحل |
فرم هيدرولوژيک |
مصب |
|
خليج |
|||
|
تالاب |
|||
|
خور |
|||
|
جنس کرانه |
صخرهاي |
||
|
قلوه سنگي |
|||
|
سنگريزهاي |
|||
|
شني |
|||
|
ماسهاي |
|||
|
گلي |
|||
|
3 |
گروههاي جانوري حساس |
لاکپشت دريايي |
محل تغذيه |
|
محل تخم گذاري |
|||
|
پرندگان آبزي |
دريايي |
||
|
کنار آبزي |
|||
|
پستانداران دريايي |
نهنگ |
||
|
دلفين |
|||
|
4 |
سابقه حفاظت |
منطقه حفاظت شده |
|
|
ذخيره گاه زيستکره |
|
||
|
منطقه شکار ممنوع |
|
||
|
پناهگاه حيات وحش |
|
||
|
5 |
منابع آب |
سطحي |
رودخانه |
|
دريا |
|||
|
زير زميني |
چشمه |
||
|
قنات |
4- مدل خطی ارزیابی سنجش آسیب پذیری سواحل استان هرمزگان
(1) CEM=K(0.399HC+0.039LC+0.092SA+0.39PR+0.038WS)
كه در آن:
CEM = مدل ریاضی آسیب پذیری در مناطق ساحلی استان هرمزگان
K = ضریب ثابت10000
HC = زیستگاههای حساس ساحلی
LC = عوارض و ناهمواریهای ساحل
SA = گروههای جانوری حساس
PR = سابقه حفاظت
WS= منابع آب
5- سنجش آسیب پذیری اکولوژیک سواحل استان هرمزگان
بر اساس مدل خطی فوق مناطق با آسیب پذیری بالا در نرم افزار Arc GIS9.3پهنه بندی و شناسایی شد. (شکل1) نقشه پهنه بندی این مناطق را نشان میدهد.
شکل 1) نقشه آسیب پذیری اکولوژیک محدوده مورد مطالعه
6- نتيجه گيري
بر اساس معیارهای اکولوژیک 5 درصد از محدوده مورد مطالعه دارای آسیب پذیری خیلی زیاد 16 درصد دارای آسیب پذیری زیاد 7 درصد از محدوده مطالعاتی دارای آسیب پذیری متوسط، 64 درصد دارای آسیب پذیری کم و 8 درصد دارای آسیب پذیری خیلی کم میباشد. همچنين دو شهرستان بندرعباس و خمير به علت نزديكي به جنگل هاي مانگرو كه با وسعت 100000هكتار در اين محدوده واقع شده و يكي از زيستگاه هاي عمده گونه هاي جانوري، گياهي و دريايي بوده داراي بيشترين آسيب پذيري و شهرستان هاي پارسيان و جاسك داراي كمترين آسيب پذيري مي باشند.
7- مراجع
[1]. علیمحمدی، س، عباس و علی اشرفی 1384.نقش و ویژگیهای اساس سامانه اطلاعات جغرافیایی در مدیریت مناطق ساحلی کشور. بندرو دریا، شماره 126-127، صفحات 67-71.
[2]. احمدی، ع و علیرضا بهیار داعی ،1376. کاربرد روش دلفی در تعیین اولویت اهداف استراتژیک سازمانها ، مجموعه مقالات پنجمین همایش دانشجویی مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.
[3]. كميته برنامه ريزي زيست محيطي اداره كل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان،1387، خلاصه گزارش سند توسعه زيست محيطي استان هرمزگان(دو سال پايان برنامه چهارم و برنامه پنجساله پنجم توسعه كشور)، اداره کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان، 47ص.
[4]. آل شیخ،علی اصغر، سعید مطهری، هاشم خوشنام، لیلا کنجالی، عاتکه پهلوان، 1388، برنامه ریزی محیط زیست با روش فرایند برنامه ریزی و GIS (مطالعه موردی دهستان کهک)، فصلنامه علوم و تکنولوژی، دوده دوازدهم، شماره یک، ص73-81
[5]. Saaty, T.L. 1980. The Analytical Hierachy Process:Planning Prirority Setting, Resourse Allocation, New York: McGraw-Hillbook Co.
[6]. Chen, L., et al. 2003. Land use evaluation and scenario analysis towards sustainable planning on the Loess Plateau in China—case study in a small catchment. Catena. 54: 303-316. Available online: www.elsevier.com.
[7] .Kravchenko, N. K. and D. G., Bullock. 2000. Correlation of Corn and Soybean Grain Yield with Topography and Soil Properties. Agronomy Journal. 92: 75-83.
[8] . Dr .M .Karmegam.2001.Aquifer vulnerebility assessment ushng analytic hierarchy process and GIS for Upper Palar water shed.
[1] Analytic Hierarchical procecess
[2] Goegraphic Information System
[3]Expert Choice
بخشی از مقاله پذیرفته شده بشیره بهره مند در Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4 نهمین همایش بین المللی سواحل، بنادر و سازه های دریایی
نقل از وبلاگ آسمون بلاگ