سنجش آسیب پذیری اکولوژیکی منطقه ساحلی استان هرمزگان با روش ارزیابی چند معیاره فضایی ( SMCE)

کلید واژه: سنجش آسیب پذیری، محدوده ساحلی، تحلیل چند معیاره مکانمند، SMCE .

1- مقدمه

کشور ‌ايران همانند بسياري از كشورهاي ديگر با تخريب كمي‌ و كيفي سواحل مواجه است که ‌اين تخريب داراي آثار سوء زيست محيطي، اجتماعي و اقتصادي بوده و در صورت استمرار، محيط زيست انسان را در پهنه‌هاي ساحلي در‌آينده نزديك با مشكلات عديده‌اي مواجه خواهد ساخت[1]. هدف از این تحقیق شناسایی مناطق آسیب پذیری اکولوژیک، جهت پیشگیری از کاهش و تخریب این منابع در سواحل می­باشد.

2- روش بررسی

در این تحقیق با استفاده از تکنیک دلفی، روش تحلیل سلسله مراتبی AHP[1] ، ارزیابی چند معیاره فضایی و نرم افزار GIS[2] اقدام به شناسایی مناطق آسیب پذیر اکولوژیک گردید.

محدوده مورد مطالعه در این تحقیق سواحل استان هرمزگان یکی از استان­های جنوبی ایران با 2238 کیلومتر طول خط ساحلی شمالی خلیج فارس است.

در ارزيابي هر موضوعي ما نياز به معيار اندازه­گيري ، يا شاخص داريم انتخاب شاخص­هاي مناسب به ما امکان مي­دهد که مقايسه درستي بين گزينه­ها به عمل آوريم [3].

برای انتخاب معیارها و زیر معیارها برای سنجش آسیب پذیری روش­های مختلفی وجود دارد که در این تحقیق از روش دلفی که يک نظر خواهي تخصصي براي پيش بيني آينده است که بر اساس آن مي­توان نتايج مختلف را استخراج کرد استفاده شده است. اين روش ضمن سادگي، از اطمينان بالايي نيز برخوردار است [2].

بعد از مشخص شدن معیارها و زیر معیارها برای هر کدام از پارامترها بانک اطلاعاتی آن تهیه شد.

برای وزن دهی به پارامترها و مشخص نمودن اولویت آن­ها از روش تحلیل سلسله مراتبی که یکی از روش­های فازی است و نرم افزار[3]EC استفاده گردید و اواویت هرکدام از معیارها مشخص شد. در نهایت با نرم افزار Arc GIS و با اعمال وزن به لایه­های اطلاعاتی تهیه شده پهنه­های با آسیب پذیری بالا شناسایی شد.

3- معیارهای نهایی شده برای سنجش آسیب پذیری اکولوژیک منطقه ساحلی استان هرمزگان

معیارهای اکولوژیک نهایی شامل: 5 معیار اصلی ،12 معیار فرعی درجه 1 و 20 معیار فرعی درجه 2 می­باشد. (جدول 1) این معیارها را نشان می­دهد.

جدول 1) معیارهای اکولوژیک نهایی برای برآورد توان اکولوژیک منطقه ساحلی استان هرمزگان

رديف	معيار اصلي	زير معيار فرعي 1	زير معيار فرعي 2
1	زيستگاه­هاي حساس ساحلي	مانگرو
		جلبک­هاي دريايي
2	عوارض و ناهمواري­هاي ساحل	فرم هيدرولوژيک	مصب
			خليج
			تالاب
			خور
		جنس کرانه	صخره­اي
			قلوه سنگي
			سنگريزه­اي
			شني
			ماسه­اي
			گلي
3	گروه­هاي جانوري حساس	لاکپشت دريايي	محل تغذيه
			محل تخم گذاري
		پرندگان آبزي	دريايي
			کنار آبزي
		پستانداران دريايي	نهنگ
			دلفين
4	سابقه حفاظت	منطقه حفاظت شده
		ذخيره گاه زيستکره
		منطقه شکار ممنوع
		پناه­گاه حيات وحش
5	منابع آب	سطحي	رودخانه
			دريا
		زير زميني	چشمه
			قنات

 

4- مدل خطی ارزیابی سنجش آسیب پذیری سواحل استان هرمزگان

(1)                                                                                                    CEM=K(0.399HC+0.039LC+0.092SA+0.39PR+0.038WS)

كه در آن:

CEM = مدل ریاضی آسیب پذیری در مناطق ساحلی استان هرمزگان

K  = ضریب ثابت10000

HC = زیستگاه­های حساس ساحلی

LC = عوارض و ناهمواری­های ساحل

SA = گروه­های جانوری حساس

PR = سابقه حفاظت

WS= منابع آب

5- سنجش آسیب پذیری اکولوژیک سواحل استان هرمزگان

بر اساس مدل خطی فوق مناطق با آسیب پذیری بالا  در نرم افزار  Arc GIS9.3پهنه بندی و شناسایی شد. (شکل1) نقشه پهنه بندی این مناطق را نشان می­دهد.

شکل 1) نقشه آسیب پذیری اکولوژیک محدوده مورد مطالعه

6- نتيجه گيري

بر اساس معیارهای اکولوژیک 5 درصد از محدوده مورد مطالعه دارای آسیب پذیری خیلی زیاد 16 درصد دارای آسیب پذیری زیاد 7 درصد از محدوده مطالعاتی دارای آسیب پذیری متوسط، 64 درصد دارای آسیب پذیری کم و 8 درصد دارای آسیب پذیری خیلی کم می­باشد. همچنين دو شهرستان بندرعباس و خمير به علت نزديكي به جنگل هاي مانگرو كه با وسعت 100000هكتار در اين محدوده واقع شده و يكي از زيستگاه هاي عمده گونه هاي جانوري، گياهي و دريايي بوده داراي بيشترين آسيب پذيري و شهرستان هاي پارسيان و جاسك داراي كمترين آسيب پذيري مي باشند.

7- مراجع

[1]. علیمحمدی، س، عباس و علی اشرفی 1384.نقش و ویژگی­های اساس سامانه اطلاعات جغرافیایی در مدیریت مناطق ساحلی کشور. بندرو دریا، شماره 126-127، صفحات 67-71.

[2]. احمدی، ع و علیرضا بهیار داعی ،1376. کاربرد روش دلفی در تعیین اولویت اهداف استراتژیک سازمانها ، مجموعه مقالات پنجمین همایش دانشجویی مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.

[3]. كميته برنامه ريزي زيست محيطي اداره كل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان،1387، خلاصه گزارش سند توسعه زيست محيطي استان هرمزگان(دو سال پايان برنامه چهارم و برنامه پنجساله پنجم توسعه كشور)، اداره کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان، 47ص.

[4]. آل شیخ،علی اصغر، سعید مطهری، هاشم خوشنام، لیلا کنجالی، عاتکه پهلوان، 1388، برنامه ریزی محیط زیست با روش فرایند برنامه ریزی و GIS (مطالعه موردی دهستان کهک)، فصلنامه علوم و تکنولوژی، دوده دوازدهم، شماره یک، ص73-81

[5]. Saaty, T.L. 1980. The Analytical Hierachy Process:Planning Prirority Setting, Resourse Allocation, New York: McGraw-Hillbook Co.

[6]. Chen, L., et al. 2003. Land use evaluation and scenario analysis towards sustainable planning on the Loess Plateau in China—case study in a small catchment. Catena. 54: 303-316. Available online: www.elsevier.com.

[7] .Kravchenko, N. K. and D. G., Bullock. 2000. Correlation of Corn and Soybean Grain Yield with Topography and Soil Properties. Agronomy Journal. 92: 75-83.

[8] . Dr .M .Karmegam.2001.Aquifer vulnerebility assessment ushng analytic hierarchy process and GIS for Upper Palar water shed.

 

---

[1] Analytic Hierarchical procecess

[2] Goegraphic Information System

[3]Expert Choice

بخشی از مقاله پذیرفته شده بشیره بهره مند در Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4 نهمین همایش بین المللی سواحل، بنادر و سازه های دریایی

سنجش آسيب پذيري سواحل استان هرمزگان بر اساس کانون آلاينده هاي صنعتي با روش ارزيابي چند معياره مکانمن

افزايش روند فعاليت‌هاي انساني در پهنه ساحلي به خصوص در بخش صنعت موجب گرديده كه نواحي ساحلي به طور قابل توجهي دستخوش تغييرات شده، که اين خود مشكلات بسياري را براي ساحل‌نشينان ايجاد كرده است. در راستاي تعادل بخشي به رابطه انسان و فعاليت، ضرورت شناسايي پهنه­هاي آسيب­پذير در اين مناطق امري اجتناب ناپذير است.

در اين بررسي ابتدا محدوده ساحلي استان هرمزگان با توجه به آخرين يافته هاي طرح مديريت يکپارچه مناطق ساحلي کشور تعيين گرديد، سپس بر پايه روش دلفي و با استفاده از پرسشنامه نظر سنجي متخصصين و شرايط حاکم بر منطقه، پارامترهاي تاثيرگذار بر حساسيت منطقه در برابر آلودگي صنعتي، در دو گروه اکولوژيکي و انساني نهايي شده و نقشه سازي گرديدند. اين پارامترها با استفاده از نرم افزار EC  و روش تحليل سلسله مراتبي اولويت بندي شد و ضرايب اهميت هر پارامتر تعيين گرديد. در خصوص پهنه بندي صنايع نيز بر اساس آمار وزارت صنايع، آندسته از صنايع و کارگاههاي بالاي 50 پرسنل  شناسايي و با استفاده از بازديد هاي ميداني جانمايي و نقشه سازي گرديدند سپس بر پايه گروه بندي  صنايع توسط سازمان حفاظت محيط زيست بر اساس ضوابط و معيارهاي استقرار صنايع و ضرايب بدست آمده از نرم افزار EC پهنه بندي صنايع در نرم افزار ArcGIS انجام پذيرفت.                                            

بر پايه ضرايب اهميت تعريف شده براي تمامي پارامترها، مدلي رياضي تعريف گرديد که با اعمال آن بر نقشه هاي ناشي از پارامترها در نرم افزار ArcGIS نقشه پهنه بندي حساسيت منطقه بدست آمد. با رويهم گذاري پهنه صنايع و حساسيت کل منطقه سه محدوده هشدار، اضطرار و احتياط براي مديريت هر چه بهتر سواحل استان هرمزگان تعريف شد.

نتايج به دست آمده نشان  داد  مهمترين معيار اکولوژيک منطقه در تعيين حساسيت اکولوژيک معيار زيستگاه هاي حساس ساحلي با ضريب اهميت 399/0 و از بين معيارهاي انساني تحت تاثير آلودگي صنايع نيز معيار سکونتگاه ها  با ضريب423/0 بيشترين اهميت را دارا بودند. همچنين در خصوص آسيب پذيري منطقه ناشي از صنايع مورد بررسي، 23 درصد محدوده مطالعاتي در محدوده اضطرار ، 32 درصد در محدوده هشدار و 45 درصد محدوده نيز به عنوان منطقه احتياط شناسايي شدند.

بر اين اساس دهستان هاي گچين واقع در شهرستان بندرعباس و تياب واقع در شهرستان ميناب به عنوان مناطق با آسيب پذيري زياد (منطقه اضطرار) و دهستان هاي پي وشک، سورک و گابريک واقع در شهرستان جاسک و دهستان مقام واقع در شهرستان بندر لنگه و دهستان هاي مهرگان، بهدشت، کوشکنار واقع در شهرستان پارسيان به عنوان مناطق با آسيب پذيري کم (منطقه احتياط) شناسايي شدند. با توجه به ميزان آسيب پذيري هر دهستان نيز راهکارهاي مديريتي مناسب ارائه گرديد که توجه به اين رهنمودها مي‌تواند سياست گذاري و برنامه‌ريزي ‌آينده را براي به حداقل رساندن آسيب‌پذيري زيست محيطي در اثر انجام طرح‌هاي توسعه فراهم ساخته و شرايطي را‌ ايجاد كند كه با توجه به شناسايي پهنه­هاي آسيب‌پذير سواحل استان هرمزگان‌، تعادل بين طرح‌هاي توسعه و محيط زيست حساس آن امكان پذير گردد.

چکیده دفاعیه کارشناسی ارشد مدیریت محیط زیست بشیره بهره مند

آشنایی با متخصصان ایران

بازدید کننده عزیز :

با سلام

لینک زیر شما را به محيطي علمي- تخصصي با دنیایی دیدنی و جذاب سرشار از ا اطلاعات فراوان دعوت می کند. حتما كليك كنيد و عضو شويد. ضرر نمي‌كنيد!!!!!!!!

  http://www.irexpert.ir/Webforms/SignUp/NewSignUp.aspx?EID=90416

موقعيت و شرايط آب و هوايي منطقه حفاظت شده سراج

منطقه حفاظت شده سراج بنا بر مصوبه شماره 173 در مورخ 15/10/77 توسط شوراي‌ عالي حفاظت محيط‌زيست به عنوان منطقه حفاظت شده جنگلي تعيين و اعلام گرديد كه هدف از اين قانون حفاظت از ده درصد از مجموع جنگل‌هاي كشور است.

در اجراي اين مصوبه شوراي عالي حفاظت محيط زيست،‌ سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور مكلف شدند تا پايان شهريور ماه 1378 محدوده‌هاي ارزشمند و يا در معرض تخريب،‌ معادل ده درصد جنگل‌هاي كشور را تعيين و ضمن مشخص كردن حدود آن در نقشه‌هايي با مقياس مناسب و اخذ تائيد شوراي ‌عالي حفاظت محيط زيست، طبق ماده 4 قانون شكار و صيد رسماً در روزنامه رسمي كشور آگهي و اعلام كنند.

منطقه حفاظت شده سراج با وسعتي در حدود 60 هزار هكتار در جنوب غربي استان هرمزگان،‌ در بخش شيبكوه از توابع شهرستان بندر لنگه واقع است. اين منطقه حفاظت شده در محدوده‌اي به شرح ذيل واقع شده است:

شمالاً، از نقطه اي به مختصات ¢¢30¢54°26 عرض شمالي و ¢¢15¢30°53 طول شرقي به طرف شرق در امتداد جاده خاكي، ‌بعد از عبور از آبادي‌هاي نبرد ( بنود )، رميله، بتي پور، قلعه ارمكي، گريشه، گورزدان (گرزدان)، جك جك ( چك چك ) تا روستاي متروكه غدير كوهي ادامه دارد.

از شرق، محدود به روستاي متروكه غدير كوهي در امتداد جاده خاكي به سمت جنوب بعد از گذر از گردنه به سمت سوره و امتداد دره دواني تا قبرستان گرزه.

از جنوب،‌ از قبرستان روستاي گرزه به سمت غرب در امتدا جاده خاكي ساحلي بعد از عبور از شمال روستاي چيروئيه با مختصات ¢¢00¢44°26 عرض شمالي و ¢¢45¢43°53 طول شرقي به خط مستقيم و مفروض تا جاده خاكي ساحلي و در امتداد همين جاده تا روستاي مجاهير و بندر خسره ( بندر جزه ) تا دكل چراغ دريايي به مختصات ¢¢25¢51°26 عرض شمالي و¢¢ 15¢30°53 طول شرقي.

منطقه حفاظت شده سراج توسط يك جاده خاكي از سواحل خليج فارس جدا شده و تا جنوب روستاهاي ارمكي، گريشه، گرزدان و چك چك امتداد دارد.

اين منطقه حفاظت شده، در غرب بندر چارك و در فاصله 130 كيلومتري غرب بندر لنگه و 370 كيلومتري غرب بندر عباس، در منتهي اليه غربي استان و در حد فاصل بين بندر مقام و بندر چارك و در مجاورت نوار ساحلي خليج فارس واقع شده است و بين¢23°26 تا¢ 53°26 عرض شمالي و¢ 31°53 تا ¢ 58°53 طول شرقي قرار دارد.

ادامه نوشته

ارزش گذاری اقتصادی پارک ملی

 

 

يكي از عوامل توسعه پايدار اكولوژيكي ، با ارزش بودن سرمايه هاي محيط طبيعي است . اين مفهوم ارزشي منابع طبيعي ، ناگزير ما را به سوي سوالاتي درباره ميزان و مقدار ارزشگذاري محيطي راهنمايي مي كند كه مي تواند در سطوح مالي رخ دهد .(Asheim, 2000) تلاش هاي موجود براي برآورد ارزش پولي خدمات اكوسيستم نقش مضاعفي در مديريت تلفيقي انسان و سيستم هاي طبيعي ايفا مي كند . در سطح خرد مطالعات ارزشگذاري موجب دستيابي به اطلاعات مربوط به ساختار و كاركرد اكوسيستم ها و نقش متنوع و پيچيده آنها در حمايت از رفاه انساني مي شود و در بعد كلان ، ارزشگذاري اكوسيستم مي تواند در ايجاد و اصلاح شاخص هاي رفاه انساني و توسعه پايدار مشاركت داشته باشد . ارزشگذاري اقتصادي را مي توان به گونه اي مثبت در هر چه بهتر ساختن سياست هاي زيست محيطي دخالت دارد . اين سيستم ها سازوكار لازم براي افزايش رفاه بشر را فراهم مي آورند ، از اينرو كمي و قابل فهم كردن اين منابع اهميت زيادي دارد ( Howarth, 2003) . باتوجه به بحران هاي زيست محيطي در سيستم هاي اقتصادي كشورها ، ارزشگذاري اقتصادي و اقتصاد محيط زيست مي تواند نقش مهمي در رفع مشكلات زيست محيطي ايفا كند . بنابراين اقتصاد محيط زيست مي كوشد تا راه حل مناسبي در نظام اقتصادي براي شناسايي منبع آلودگي ، برآورد خسارت و تعيين ارزش منابع زيست محيطي پيدا كند ( كريم زادگان ، 1383 ) . دلايل ارزشگذاري منابع طبيعي و سيستم هاي محيطي از ديدگاه اقتصاددانان و اكولوژيست ها ، شناخت و فهم منافع زيست محيطي و اكولوژيكي توسط انسان ، ارائه مسائل زیست محيطي كشور به تصميم گيران و برنامه ريزان ، فراهم آوردن ارتباط ميان سياست هاي اقتصادي و درآمد هاي طبيعي ، سنجش نقش و اهميت منابع طبيعي ، تعديل و اصلاح مجموعه محاسبات ملي مانند توليد ناخالص ملي GDP و جلوگيري از تخريب و بهره برداري بي رويه از منابع طبيعي است ( Asheim,2000و Guo,2001 و Vaze,1998 و امير نژاد ، 1385) . هدف اساسي درك اين مطلب است كه رابطه حياتي بين فعاليت هاي اقتصادي و طبيعت بهتر شناخته شود و تصميم گيري هاي عاقلانه اي صورت پذيرد . ارزشگذاري منابع زيست محيطي به عنوان روشي كه ما را در استفاده بهينه از منابع طبيعي كمك مي كند در اجراي وظيفه مديريت زيست محيطي كه به دنبال شناسايي توازن بهينه مصرف منابع طبيعي است ، مي تواند بسيار كارساز باشد . مديريت زيست محيطي مي تواند از علم اقتصاد در برنامه ريزي و تصميم گيري براي يافتن بهترين انتخاب هاي زيست محيطي ، كه باعث صرف مخارج و هزينه هاي گزاف نگردد ، كمك به گيرد (كريم زادگان ، 1383) . براي اين كه به توان تصميم عاقلانه اي در خصوص حفظ كيفيت محيط زيست طبيعي اتخاذ نمود ، اطلاع از خدمات طبيعت و ارزش آنها ، بسيار ضروري است ( باربير ، 1385 ) . براي انتخاب بهترين راه حل از ميان راه حل هاي موجود بايد راه حلي را انتخاب گردد كه بيشترين ارزش را داشته باشد . اغلب تصميم گيري اشتباه بشر در استفاده از منابع طبيعي باعث حصول دستاوردهاي اندك و تخريب بيش از حد محيط زيست شده است . بنابراين با آگاهي از خدمات محيط زيست طبيعي ، اهميت و ارزش آنها مشخص مي شود و به تصميم گيري بخردانه ، براي استفاده از مواهب زيست محيطي منجر شود ( كريم زادگان ، 1383 و آسافو- آجايي ، 1381) . ارزشگذاري پارك هاي ملي و

جنگل ها و ساير مواهب زيست محيطي نيازمند ابزارهاي علمي مي باشد . اين پايان نامه تحت عنوان ، برآورد ارزش تفرجگاهي پارك ملي سرخه حصار به روش T.C.M به تعيين ارزش تفرجي پارك ملي سرخه حصار با استفاده از روش هزينه سفر يا T.C.M (Travel Cost Method) مي پردازد . گرچه ايده روش هزينه سفر به كلاوسون نسبت داده شده است ، اما ديويس اولين كسي بود كه از آن استفاده كرد . فرض اساسي در اين روش اين است كه هزينه هايي كه يك شخص در بازديد از يك مكان تفريحي متحمل مي شود ، بيانگر ارزشگذاري مشخص براي آن مكان است ( آسافو- آجايي ، 1381 و ترنر ، 1374) كه از طريق پرسش سوالات و هزينه اي كه براي مسافرت پرداخته اند ، منحني تقاضا ترسيم و ارزش آن از طريق محاسبه سطح زير منحني به دست مي آيد (آسافو- آجايي ، 1381 و كريم زادگان ، 1383 ) . روش T.C.M يا هزينه سفر يكي از روش هايي است كه بيشترين بازده را براي ارزيابي هاي اقتصادي- اجتماعي تفرجگاه و تعيين ارزش تفرجي ، تفرجگاه ها دارد . مهمترين مزيت اين روش آن است كه، مبتني بر داده هاي واقعي است ، و نه داده هاي فرضي است ، به همين دليل قادر است مقادير واقعي را ارئه نمايد ( آسافو- آجايي ، 1381 و فطرس ، 1385 و يخشكي ، 1381 ) . برخي از متغير هاي مورد برررسي در اين روش شامل هزينه استهلاك اتومبيل ، هزينه بنزين ، كرايه راه و هزينه فرصت زمان مي باشد . منطقه اي كه روش فوق الذكر در آن اجرا خواهد شد ، پارك ملي سرخه حصار مي باشد كه يكي از قديمي ترين شكارگاه هاي ايران بوده با مساحتي برابر با 9168 هكتار كه در سال 1361 به عنوان پارك ملي شناخته شده است . اين پارك ملي منطقه اي نيمه كوهستاني و تپه ماهوري با دامنه ارتفاعي 1200 تا 1800 متر و اقليم نيمه خشك و معتدل با بارندگي ساليانه اي به ميزان 200 تا 700 ميلي متر است . اين پارك از تنوع زيستي بسيار بالا ، و اهميت تحقيقاتي زيادي برخوردار است . بنه ، بادام كوهي ، ارس ، زرشك ، زالزالك ، زبان گنجشك ، گز ، گون و درمنه از جمله پوشش هاي گياهي اين منطقه مي باشند . اين پارك ملي يك زيستگاه آهو محسوب مي شود . از ساير جانوران آن مي توان به قوچ و ميش البرز ، بزو پازن ، گراز ، كفتار ، گربه وحشي ، گربه پالاس ، كاراكال ، گرگ ، تشي ، قرقي ، طرلان ، كبك ، تيهو ، فاخته ، افعي البرزي اشاره كرد (درويش صفت ، 1385 ) . همان طور كه ملاحظه مي شود طيف وسيعي از اين گونه ها سبب شده تا اهميت اين منطقه بيش از پيش آشكار شود . انجام اين پايان نامه مي تواند اهميت اين منطقه فراموش شده را ياد آوري كند تا برنامه ريزي هاي دقيقي ، براي استفاده از آن به عنوان يك مركز توريستي و تحقيقاتي صورت گيرد . از سوي ديگر همجواري اين پارك با كلان شهر تهران ، سبب تعارضات پياپي و بي پايان به اين منطقه شده ، مواردي از قبيل : گسترش و تعريض اتوبان شهيد عباس دوران (اسبدواني) احداث جاده اي جديد در خروجي شرقي تهران به سمت جاجرود ، ادعای تعاونی مسکن زیتون ، ایجاد پاركينگ براي خودروهاي اسقاطي مي باشد . اميد است با انجام اين پايان نامه و مشخص شدن گوشه اي از ارزش اين اكوسيستم منحصر به فرد ( ارزش تفرجي منطقه ) ، ساير جنبه هاي ديگر نیز ، مانند : ارزش حفاظتي ، ارزش تعديل هوا ، جذب دي اكسيد كربن ، كاهش آلودگي هوا ، ارزش حيات وحش ، ارزش زيستگاهي توسط ساير محقيقن مورد بررسي قرار گيرد ، و با مشخص شدن ارزش ريالي منطقه اقدامات جدي از سوي مسئولين جهت جلوگيري از تخريب اين زيستگاه منحصر به فرد ، احياء و بازسازي آن صورت پذيرد .

 

نمونه ای از پرسشنامه کلاوسون در منطقه سرخه حصار

 

پرسشنامه ارزشگذاری اقتصادی پارک ملی سرخه حصار

 

بازدید کننده محترم :

با سلام،

پرسشنامه ای که پیش رو دارید مربوط به یک پروژه تحقیقاتی با هدف تعيين ارزش اقتصادي پارك ملي سرخه حصار می باشد. خواهشمند است با بذل عنایت ، نسبت به پاسخ آن اقدام نمایید . از وقتی که در اختیار این پروژه مطالعاتی می گذارید صمیمانه سپاس‌گذاری مي شود.

 

1) وضعیت شخصی :

مرد □ زن □ متاهل □ مجرد □ سن

 

2) از کجا به این پارک آمده اید ؟

 استان تهران: کدام منطقه کدام ناحیه کدام محله یا خیابان

شهرستان های دیگر : کدام شهرستان کدام شهر

در صورتيكه از شهرستان آمده‌ايد از پارك به چه منظوري استفاده مي كنيد؟

اقامتگاه □ استراحت □ لذت بردن از زيبايي پارك □ بدون دليل و گذري □  ساير موارد □

3) با چه وسیله ای به پارک آمده اید ؟

پیاده □ دوچرخه □ موتور سيکلت □ اتوبوس □ مینی بوس □ 

تاکسی □ شخصی □

4) چه مدتی طول کشید تا به پارک برسید ؟

کمتر از نیم ساعت □ نیم ساعت تا یک ساعت □ یک تا یک ساعت و نیم □

یک ساعت و نیم تا دو ساعت □ بیش از دو ساعت □

5) تعداد دفعات بازديد شما از پارك در ماه چند بار مي باشد‌؟

کمتر از ماهی یک بار □ ماهی یک بار □ ماهی دو بار □ ماهی سه بار □ بیش از ماهی سه بار □

6) در صورتی که تعداد دفعات بازدید شما بیش از ماهی سه بار است مشخص کنید چند بار در هفته به این پارک می آید ؟

هفته ای یک بار □ هفته ای دوبار □ هفته ای سه بار □ هفته ای چهار بار □ هر روز □

7) معمولاً به چه صورتی به پارک مي آیيد ؟

انفرادی □ خانوادگی□ گروهی و با دوستان □

 

8) تعداد همراهان شما در بازدید چند نفر است ؟

تعداد کودکان تعداد افراد بالاتر از شانزده سال

9) چه فصلی را برای استفاده از پارک بيشتر ترجیح می دهید ؟

بهار □  تابستان □ پائیز □ زمستان □ بی تفاوت □

10) شغل و موقعيت شما چیست ؟

آزاد □ کارمند عادی □ کارمند عالی رتبه □ بازنشسته □ بیکار □

دانشجو □ دانش آموز □ ساير □ نام ببريد؟

11) برای بازدید از پارک چه روزي را ترجیح می دهید ؟

شنبه □ یکشنبه □ دوشنبه □ سه شنبه □ چهارشنبه □ پنج شنبه □ جمعه □

12) میزان تحصیلات شما به چه اندازه است ؟

تحصیل نکرده ام □ ابتدایی □ راهنمایی و متوسطه □  دیپلم □ لیسانس □

فوق لیسانس و بالاتر □

13) علت آمدن شما به پارک چیست ؟

آشنایی بیشتر □ توصیه دوستان □ نزدیکی به محل سکونت □ دوری محل سکونت از سایر پارک ها □

گریز از سر و صدای شهر و شلوغی □ علاقه به پارک و محیط های طبیعی □ استفاده از امكانات پارك( پيست دوچرخه سواري) □ تفريح □ پژوهش □ استراحت □ تمایل خانواده □

14) امروز که به پارک آمده اید تا چند ساعت در این پارک خواهید ماند ؟

تا یک ساعت □ یک تا دو ساعت □ دو تا سه ساعت □ سه تا چهار ساعت □

نصف روز □ تمام روز □ مدت نا مشخص □

15) به طور کلی اگر هوا خوب باشد کدام یک از تفریحات زیر را انجام می دهید ؟

استخر □  سینما □ کوهنوردی □ گردش □ پارک □ ساير □ نام ببريد؟

16) چه نوع درختانی را در این پارک بیشتر دوست دارید ؟

کاج □ سرو □ بید □ زبان گنجشک □  مخلوطی از این درختان □ فرقی نمی کند □ 

17) در صورتی که در این محل وسایل مناسبی مثل چادر و کمپینگ ایجاد شود آیا حاضرید شب را در این پارک اقامت کنید ؟

 بلی □ خیر □

18) درصورتی که وسایل نقلیه عمومی به تعداد کافی در این پارک فراهم شود هر هفته چند بار به این پارک می آید ؟

هفته ای یک بار □ هفته ای دو بار □ هفته ای سه بار □ بیشتر □ بی تفاوت □

19) به نظر شما کدام یک از وسایل موجود در پارک در بهترین شرایط است ؟ به ترتیب با عدد دادن به هر یک از موارد زیر مشخص کنید.

تعداد نیمکت ها □  محل پیک نیک □  محل بازی بچه ها □ راه ها و جاده ها □

توالت و دستشویی ها □  محل دوچرخه سواری □ محل پارک خودرو □ مراکز غذایی کافی □

چمن مصنوعی □ وسایل کافی نیست □

20) به نظر شما کدام یک از وسایل موجود در پارک در بد‌ترین شرایط است ؟ به ترتیب با عدد دادن به هر یک از موارد زیر مشخص کنید.

تعداد نیمکت ها □ محل پیک نیک □ محل بازی بچه ها □ راه ها و جاده ها □

توالت و دستشویی ها □ محل دوچرخه سواری □  محل پارک خودرو □ مراکز غذایی کافی □

چمن مصنوعی □

21) وضعیت صندلی ها و نیمکت های پارک را چگونه ارزیابی می کنید ؟

خیلی خوب □ خوب □ متوسط □  ضعیف □ خیلی ضعیف □

 

22) چه هزینه ای را متحمل شده اید تا خود را به پارک برسانید ؟ ريال

 

23) فکر می کنید در مدتی که در پارک هستید چقدر خرج کنید ؟ ريال

24) در آمد ماهیانه شما تا چه حدودی است ؟

بدون درآمد □ تا صد هزار تومان □ صد هزار تا دویست هزار تومان □ دویست هزار تا سیصد هزار تومان □

سیصد هزار تا چهارصد هزار تومان □ چهارصد تا پانصد هزار تومان □ پانصد هزار تا ششصد هزار تومان □ بیش از ششصد هزار تومان □

25) هر گاه ورودیه ای برای پارک تعیین شود آیا حاضر هستید بازهم به این پارک بیاید ؟

 بلی □ خیر □

26) در صورتی که جواب مثبت است حداکثر ورودیه ای که حاضرید به پردازید چقدر است ؟

  ريال

 

27) به نظر شما که از این پارک استفاده می نماید این پارک چه تفریحاتی را کم دارد ؟ و شما چه امکاناتی را دوست دارید که در آن داشته باشد ؟به ترتیب اولویت با دادن شماره مشخص کنید ؟

استخر شنا □ باغ وحش □ رستوران مجهز □ پارکینگ مناسب □ امكانات ورزشي □

امکانات دیگر □ نام ببريد؟

28) نظر شما در رابطه با تابلو های نصب شده در سطح پارک چیست ؟ (در راهنمایی و دادن اطلاعات لازم به مراجعین )

مناسب □  تا حدودی مناسب □ نامناسب □ نظری ندارم □

29) نحوه نظافت پارک را چگونه ارزیابی می کنید ؟

مناسب □ تا حدودی مناسب □ نامناسب □ نظری ندارم □

30) امنیت پارک را چگونه ارزیابی می کنید ؟

عالی □ خوب □ متوسط □ ضعیف □ خیلی ضعیف □ نظری ندارم □

31 ) سیستم روشنایی پارک را چگونه ارزیابی می کنید ؟

عالی □ خوب □ متوسط □ ضعیف □  خیلی ضعیف □ نظری ندارم □

32) در صورتیکه دانشجو یا محشقق هستید امکانات پژوهشی و آموزشی پارک را چگونه ارزیابی می کنید ؟

مناسب □ تا حدودی مناسب □ نامناسب □ نظری ندارم □

33) شما به عنوان يك بازدید کننده چه پیشنهادی برای بهتر شدن وضعیت پارک دارید ؟

 

 

با تشکر از همکاری

صمیمانه شما

 

 

مديريت محيط زيست

هر چند صنعت و توسعه آن، رشد و شكوفايي در ابعاد مختلف زندگي بشر، به ويژه در بعد اقتصادي به وجود آورده و به، تاسيس مراكز توليدي و صنعتي نوين، استفاده از فن آوري هاي پيشرفته در زمينه بهره برداري بهينه از منابع و امكانات موجود در طبيعت، گسترش شهرها، ازدياد و تنوع كالا و خدمات و مانند آن انجاميده است، اما از آنجا كه توسعه اقتصادي كشورها در مراحل نخست مبتني بر ملاحظات زيست محيطي نبوده، خسارت هاي شديدي را به محيط زيست وارد كرده است.
در اين زمينه مي توان به بروز حوادث ناگوار زيست محيطي مانند حادثه انفجار در بوپال هند و نيز حادثه اتمي چرنويل روسيه و آلودگي هاي گوناگون وارده به محيط زيست به ويژه محيط زيست طبيعي و انسان اشاره كرد. همچنين افزايش وسايل نقليه موتوري را كه از سوخت فسيلي استفاده مي كند و روز به روز به تعداد آنها نيز افزوده مي شود بعنوان عوامل آلاينده هوا نام برد.
كارخانه ها و مراكز صنعتي با توليد فاضلاب و پسابهاي آلوده و گاهي كشنده، زيان هاي غير قابل جبراني به محيط زيست وارد مي كنند. عملكرد بشر در اين زمينه تا آنجا ادامه يافته، كه اقليم مناطق را دگرگون كرده و رودهاو درياهاي آلوده به وجود آورده و در يك كلام بشر تعادل موجود در طبيعت را بر هم زده و در آن بي نظمي و نابساماني بوجود آورده است.
محيط زيست دچار آلايندگي و تخريب شده و در نتيجه آب و هواي كره زمين كه نقش بسزايي در سلامت و حيات آدمي و ديگر موجودات دارد در وضعيت نامطلوبي قرار گرفت و با گسترش اين امر در ابعاد ديگر محيط زيست، فاجعه اي بنام (بحران محيط زيست) در عرصه جهاني پديد آمده است.
اين نابساماني هاي موجود در طبيعت و آلودگي هاي زيست محيطي را بايد ناشي از بهره وري نادرست انسان از طبيعت و منابع آن دانست. در چند سال اخير بتدريج آگاهي مردم جهان درباره خطراتي كه محيط زندگاني آنها را تهديد مي كند فزوني يافته و در همين راستا انجمن ها، گروهها و سازمان هاي طرفدار محيط زيست تشكيل شده اند و به گونه اي فعال و مستمر با علل و عوامل مخرب زيست محيطي (بخصوص در بعد جهاني) به مبارزه برخاسته اند. يكي از اين تشكيلات، موسوم به سبزها يا صلح سبز و سازمان هايي نظير آن، تلاش مي كنند تا توجه مردم جهان را بيش از پيش به واقعيات زيست محيطي و لزوم حمايت از آن در جهت حفظ و استمرار نسل بشر و ديگر موجودات جلب كنند. در ايران نيز از چندي پيش اقداماتي شروع شده و بسياري از موسسه ها و انجمن هاي خصوصي و غير دولتي مانند انجمن متخصصان محيط زيست، انجمن دانشجويان طرفدار محيط زيست، انجمن زنان مبارزه با آلودگي هوا در همين راستا شكل گرفته اند.
فعاليت هاي انسان در راستاي توسعه، بهر طريقي كه باشد، اثرات مختلفي بر محيط زيست خواهد داشت و اين اثرات بيشتر ناشي از توسعه صنعتي و معدني است. گرچه نمي توان از رشد و توسعه مورد نياز جامعه بشري چشم پوشيد، ولي مي توان نسبت به استاندارد كردن كوشيد و معيارها و مقررات زيست محيطي را تدوين و تقويت كرد. از طرفي رشد و توسعه نيازهاي بشري نبايد به بهاي نابودي منابع طبيعي تمام شود. با توجه به اينكه هر فعاليتي، كليه فعاليت ها در راستاي هر هدفي مي بايست در چهارچوب تعادل زيست محيطي و ظرفيت هاي محدود طبيعت مورد بررسي قرار گيرد. با توجه به مشكلات پيش آمده بحث جديدي در دنيا، بنام مديريت محيط زيست در كنار ساير رشته هاي مديريت به وجود آمده كه از اهميت زيادي برخوردار است. مديريت محيط زيست با پايه هاي علمي و پژوهشي جديد مي تواند در دراز مدت بحران آلودگي محيط زيست را كاهش دهد و به حداقل برساند.
آنچه در اين زمينه و در كشور ما مورد نياز است، اينكه مسئولان و دست اندركاران محيط زيست نسبت به مديريت محيط زيست توجه بيشتري داشته باشند و اين بخش از مديريت را در چارچوب برنامه هاي خود تقويت و در سطح كشور به طور فراگير گسترش دهند. راهكارهاي علمي مديريت محيط زيست مي تواند به كاهش معضلات زيست محيطي بيانجامد.
منبع : اينترنت