مديريت محيط زيست/ARCGIS/انجام پایان نامه

کلید واژه: سنجش آسیب پذیری، محدوده ساحلی، تحلیل چند معیاره مکانمند، SMCE .

1- مقدمه

کشور ‌ايران همانند بسياري از كشورهاي ديگر با تخريب كمي‌ و كيفي سواحل مواجه است که ‌اين تخريب داراي آثار سوء زيست محيطي، اجتماعي و اقتصادي بوده و در صورت استمرار، محيط زيست انسان را در پهنه‌هاي ساحلي در‌آينده نزديك با مشكلات عديده‌اي مواجه خواهد ساخت[1]. هدف از این تحقیق شناسایی مناطق آسیب پذیری اکولوژیک، جهت پیشگیری از کاهش و تخریب این منابع در سواحل می­باشد.

2- روش بررسی

در این تحقیق با استفاده از تکنیک دلفی، روش تحلیل سلسله مراتبی AHP[1] ، ارزیابی چند معیاره فضایی و نرم افزار GIS[2] اقدام به شناسایی مناطق آسیب پذیر اکولوژیک گردید.

محدوده مورد مطالعه در این تحقیق سواحل استان هرمزگان یکی از استان­های جنوبی ایران با 2238 کیلومتر طول خط ساحلی شمالی خلیج فارس است.

در ارزيابي هر موضوعي ما نياز به معيار اندازه­گيري ، يا شاخص داريم انتخاب شاخص­هاي مناسب به ما امکان مي­دهد که مقايسه درستي بين گزينه­ها به عمل آوريم [3].

برای انتخاب معیارها و زیر معیارها برای سنجش آسیب پذیری روش­های مختلفی وجود دارد که در این تحقیق از روش دلفی که يک نظر خواهي تخصصي براي پيش بيني آينده است که بر اساس آن مي­توان نتايج مختلف را استخراج کرد استفاده شده است. اين روش ضمن سادگي، از اطمينان بالايي نيز برخوردار است [2].

بعد از مشخص شدن معیارها و زیر معیارها برای هر کدام از پارامترها بانک اطلاعاتی آن تهیه شد.

برای وزن دهی به پارامترها و مشخص نمودن اولویت آن­ها از روش تحلیل سلسله مراتبی که یکی از روش­های فازی است و نرم افزار[3]EC استفاده گردید و اواویت هرکدام از معیارها مشخص شد. در نهایت با نرم افزار Arc GIS و با اعمال وزن به لایه­های اطلاعاتی تهیه شده پهنه­های با آسیب پذیری بالا شناسایی شد.

3- معیارهای نهایی شده برای سنجش آسیب پذیری اکولوژیک منطقه ساحلی استان هرمزگان

معیارهای اکولوژیک نهایی شامل: 5 معیار اصلی ،12 معیار فرعی درجه 1 و 20 معیار فرعی درجه 2 می­باشد. (جدول 1) این معیارها را نشان می­دهد.

جدول 1) معیارهای اکولوژیک نهایی برای برآورد توان اکولوژیک منطقه ساحلی استان هرمزگان

4- مدل خطی ارزیابی سنجش آسیب پذیری سواحل استان هرمزگان

(1)                                                                                                    CEM=K(0.399HC+0.039LC+0.092SA+0.39PR+0.038WS)

كه در آن:

CEM = مدل ریاضی آسیب پذیری در مناطق ساحلی استان هرمزگان

K  = ضریب ثابت10000

HC = زیستگاه­های حساس ساحلی

LC = عوارض و ناهمواری­های ساحل

SA = گروه­های جانوری حساس

PR = سابقه حفاظت

WS= منابع آب

5- سنجش آسیب پذیری اکولوژیک سواحل استان هرمزگان

بر اساس مدل خطی فوق مناطق با آسیب پذیری بالا  در نرم افزار  Arc GIS9.3پهنه بندی و شناسایی شد. (شکل1) نقشه پهنه بندی این مناطق را نشان می­دهد.

شکل 1) نقشه آسیب پذیری اکولوژیک محدوده مورد مطالعه

6- نتيجه گيري

بر اساس معیارهای اکولوژیک 5 درصد از محدوده مورد مطالعه دارای آسیب پذیری خیلی زیاد 16 درصد دارای آسیب پذیری زیاد 7 درصد از محدوده مطالعاتی دارای آسیب پذیری متوسط، 64 درصد دارای آسیب پذیری کم و 8 درصد دارای آسیب پذیری خیلی کم می­باشد. همچنين دو شهرستان بندرعباس و خمير به علت نزديكي به جنگل هاي مانگرو كه با وسعت 100000هكتار در اين محدوده واقع شده و يكي از زيستگاه هاي عمده گونه هاي جانوري، گياهي و دريايي بوده داراي بيشترين آسيب پذيري و شهرستان هاي پارسيان و جاسك داراي كمترين آسيب پذيري مي باشند.

7- مراجع

[1]. علیمحمدی، س، عباس و علی اشرفی 1384.نقش و ویژگی­های اساس سامانه اطلاعات جغرافیایی در مدیریت مناطق ساحلی کشور. بندرو دریا، شماره 126-127، صفحات 67-71.

[2]. احمدی، ع و علیرضا بهیار داعی ،1376. کاربرد روش دلفی در تعیین اولویت اهداف استراتژیک سازمانها ، مجموعه مقالات پنجمین همایش دانشجویی مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.

[3]. كميته برنامه ريزي زيست محيطي اداره كل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان،1387، خلاصه گزارش سند توسعه زيست محيطي استان هرمزگان(دو سال پايان برنامه چهارم و برنامه پنجساله پنجم توسعه كشور)، اداره کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان، 47ص.

[4]. آل شیخ،علی اصغر، سعید مطهری، هاشم خوشنام، لیلا کنجالی، عاتکه پهلوان، 1388، برنامه ریزی محیط زیست با روش فرایند برنامه ریزی و GIS (مطالعه موردی دهستان کهک)، فصلنامه علوم و تکنولوژی، دوده دوازدهم، شماره یک، ص73-81

[5]. Saaty, T.L. 1980. The Analytical Hierachy Process:Planning Prirority Setting, Resourse Allocation, New York: McGraw-Hillbook Co.

[6]. Chen, L., et al. 2003. Land use evaluation and scenario analysis towards sustainable planning on the Loess Plateau in China—case study in a small catchment. Catena. 54: 303-316. Available online: www.elsevier.com.

[7] .Kravchenko, N. K. and D. G., Bullock. 2000. Correlation of Corn and Soybean Grain Yield with Topography and Soil Properties. Agronomy Journal. 92: 75-83.

[8] . Dr .M .Karmegam.2001.Aquifer vulnerebility assessment ushng analytic hierarchy process and GIS for Upper Palar water shed.

[1] Analytic Hierarchical procecess

[2] Goegraphic Information System

[3]Expert Choice

بخشی از مقاله پذیرفته شده بشیره بهره مند در Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4 نهمین همایش بین المللی سواحل، بنادر و سازه های دریایی